الهمّة ما يملك الانبعاث للمقصود صرفا ، لا يتمالك صاحبها ، و لا يلتفت عنها . همّت عبارت از قوّتى است كه مالك انبعاث و انگيخته شدن بنده است از براى طلب وصول به « 1 » مقصود بىغرضى ، به اخلاص صرف . و مالكيّت عبارت از كمال قدرت وى « 2 » است بر اين صفت ، و صاحب وى را قوّت « 3 » و قدرت تأخير و تسويف از مقتضاى همّت نيست ، و بر ترك التفات به طلب آن قادر نيست . و هي على ثلاث درجات : و همّت بر سه درجه است : الدرجة الاولى : همّة تصون القلب من خسّة « 4 » الرّغبة فى الفاني ، و تحمله على الرغبة فى الباقي ، و تصفّيه من كدر التّواني . « 5 » درجهء اوّل ، همّتى است كه دل ارباب طلب را « 6 » از ميل و رغبت به دنيا و مزخرفات « 7 » و متمنّيات آن و هرچه تعلّق به فنا دارد مصون و محفوظ مىدارد ، و به ميل و رغبت به آخرت و نعيم باقى حريص مىگرداند ، و آينهء ضمير را به صيقل درد طلب از كدورت كسل و كاهلى « 8 » و عناد و جاهلى تصفيه « 9 » و « 10 » جلا مىدهد ، و در پرتو آن ، « 11 » انوار اعمال و « 12 » جلوهء « 13 » اسرار احوال روى مىنمايد . الدرجة الثانية : همّة تورث أنفة من المبالات بالعلل ، و النّزول على العمل ، و الثّقة بالأمل . « 14 » درجهء دويم ، همتى بلندتر است كه از التفات به علل اغراض « 15 » و اعواض فانيه ، متأنّف 370 « 16 » است ؛ و از سر فرود « 17 » آوردن به عمل خود ، و « 18 » به آن اهتمام و اعتنا داشتن مستنكف ؛ و از اعتماد بر طول امل كه سبب فتور و كسل است مجتنب و متنزّه . ميل نيل به « 19 » مال و جاه نمىكند ، و به فوز و نجات و وصول به درجات جنّات « 20 » سر فرونمىآرد ،

--> ( 1 ) . ع : - به . ( 2 ) . ع : - وى است . ( 3 ) . ع : - قوّت و قدرت . ( 4 ) . ع : خشية . ( 5 ) . ع : التوايى . ( 6 ) . ع : - را . ( 7 ) . ج : مرجرفات . ( 8 ) . ع : كاملى . ( 9 ) . ج : تصفيهء . ( 10 ) . ج : - و . ( 11 ) . ج : - آن . ( 12 ) . ج : - و . ( 13 ) . ع : - جلوه . ( 14 ) . ج : با الامل . ( 15 ) . ع : اعواض و اغراض . ( 16 ) . ع : مستأنف . ( 17 ) . ج : فرو . ( 18 ) . ع : - و . ( 19 ) . ج : و . ( 20 ) . ع : - جنّات .